Nieuws

Bijdrage Verantwoordingsdebat (09-06-2021)

By 9 juni 2021No Comments

Woensdag gehaktdag! We hebben er zin in voorzitter. Het eerste verantwoordingsdebat van JA21 is overigens meteen ook het laatste verantwoordingsdebat van Rutte III. En na al onze debatten over macht en tegenmacht is het goed om de verantwoording over 2020 te lezen van onze nationale waakhond de Algemene Rekenkamer. Gehaktdag is wel van toepassing, want als het rapport leest dan zien we dat er over de breedte heel erg veel is misgegaan. Heel erg veel. En het was natuurlijk ook een bizar jaar, 2020. De minister schrijft terecht dat de Corona-pandemie “diepe sporen” heeft achtergelaten op onze economie en de staatsfinanciën. 

Inzoomend op de departementen, dan lezen we dat er over de hele linie grote fouten en onzekerheden inzake de rechtmatigheid geconstateerd zijn bij zowel de verplichtingen als de uitgaven en de betrouwbaarheid van die uitgaven. We zien forse miskleuns op LNV, Binnenlandse Zaken, Economische Zaken, Buitenlandse Zaken (denk aan het gigantische datalek) en Defensie, maar de pijnlijkste uitschieter zien we natuurlijk bij VWS: 5,1 miljard publiek geld voor mondkapjes, testen en beademingsapparaten is gewoonweg niet verantwoord. Het is werkelijk verbijsterend. Alle departementen bij elkaar gaat het uiteindelijk om een totaalbedrag van 9,1 miljard euro dat niet verantwoord kan worden. Ver voorbij de tolerantiegrens die de Rekenkamer zelf hanteert sinds de kredietcrisis in 2008. We hebben het dus over een crisis in een crisis: 9 miljard uitgeven zonder ‘t bonnetje te bewaren. En nog ontluisterender in onze ogen, is het zinnetje daarna: “Pas begin 2021 is het ministerie van VWS hard aan de slag gegaan om greep te krijgen op de uitgaven in 2020…” God zegene de greep moet de minister gedacht hebben. Is er dan geen enkele boekhouder op VWS die aan de rem kon trekken? Pas in mei komt hij met een “verbeterplan”, hoe reflecteert de minister van FIN hierop als beheerder van de schatkist? 

De Rekenkamer zegt terecht dat het makkelijker is om achteraf dingen te beoordelen dan tijdens een crisis alle risico’s en gevolgen nauwkeurig in te schatten. Alles moest ineens en het moest snel. En het is denk ik zeker gepast om ook te benoemen dat er tegelijkertijd in 2020 ook veel is goed gegaan. Zo fair moet je zijn. De Steunpakketten voor ondernemers, het overeind houden van KLM, IT beheer voor alle rijksambtenaren die ineens thuis moesten werken, de informatiebeveiling die naar een hoger plan is getild. 

Belangrijkste in de Staat is hoofdstuk 4: ‘Krijgen we waar voor ons geld?’ JA21 vindt al jaren van niet. De belastingdruk is hoog, meermalen werd de BTW verhoogd en wat krijgen wij daarvoor terug? Opeenvolgende immigratierecords (2017, 2018 en 2019), een land vol windturbines waar je gedwongen van het schone aardgas wordt afgehaald en niet-aflatende geldtransfers naar het onverzadigbare Zuid-Europa, waaronder de 43 miljard Nederlandse euro’s onlangs als onderdeel van het EU-noodfonds. Dat is 5.000 euro per Nederlands gezin. Juist op deze Verantwoordingsdag is het goed om bij dit onverantwoorde beleid stil te staan. Nog vier van zulke jaren moeten koste wat kost voorkomen worden en daar zullen wij ons iedere dag voor inzetten. En ik zou daarover graag met de heer Hoekstra komen te spreken, maar dan met zijn CDA pet op! 

Tot slot, de sector waar zich waarschijnlijk het grootste drama afgelopen jaar heeft voltrokken is natuurlijk het onderwijs. Experts zeggen: de aangerichte schade daar, het is niet meer in te halen. 8,5 miljard wordt er nu tegenaan gegooid. Voor JA21 is de simpele vraag voor we het bonnetje weer kwijt zijn: waar gaat dat geld naar toe? Naar allerlei verbetertrajecten, ICT systemen, doelgroep-monitors.. ? Alsjeblieft Nee: extra aandacht in de klas, meer juffen en meesters opleiden. En bij een volgende pandemie eerst 3x nadenken voordat je de scholen sluit. 

Ik hoor de collega’s pleiten voor extra financieel toezicht op VWS en Defensie. En de Rekenkamer zelf wil naleving van al haar aanbevelingen gaan controleren om een herhaling van fouten en onzekerheden te voorkomen. Beiden lijken mij goed, want zoals mijn grootmoeder vroeger al zei: dubbel genaaid houdt beter. 

Dank u wel.